• Ελληνικά
  • English
 

ΑΡΧΙΚΗ arrow ΔΙΚΤΥΟ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ

 
 
 
 
 
 
Δίκτυο και Τουρισμός

 

ΕΘΝΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

«ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ»

 

 

Τις τελευταίες δεκαετίες ο τουρισμός έχει εκδηλωθεί με ποικίλες μορφές και έχει αναπτυχθεί σε τέτοιο βαθμό που αποτελεί μια κυρίαρχη οικονομική δύναμη σε παγκόσμιο επίπεδο. Oι σημαντικές επιτεύξεις της τεχνολογίας, η αύξηση του βιοτικού επιπέδου και του ελεύθερου χρόνου, κυρίως στις δυτικού τύπου οικονομίες, έχουν συνεισφέρει δυναμικά στην αύξηση της ζήτησης για διακοπές και αναψυχή. Η σημασία του τουριστικού κλάδου για την ελληνική οικονομία αποτυπώνεται στο γεγονός ότι αποτελεί το 18% του ΑΕΠ και το 17% της συνολικής απασχόλησης. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Τουρισμού (ΠΟΤ) υπολογίζει ότι στην Ελλάδα τα επόμενα δέκα έτη οι τουριστικές εισροές θα σημειώσουν μέση ετήσια αύξηση της τάξεως του 4,1%.

Η τουριστική δραστηριότητα επιφέρει όχι μόνο θετικές, αλλά και πολλές αρνητικές επιπτώσεις στην οικονομία, στο περιβάλλον, στην κοινωνία και στον πολιτισμό των κοινωνιών υποδοχής τουριστών. Από τη θετική πλευρά ο τουρισμός δημιουργεί νέες θέσεις εργασίας, συμβάλλει στην εισροή συναλλάγματος, στη δημιουργία διασυνδέσεων με τους λοιπούς κλάδους της οικονομίας, στην αύξηση των κυβερνητικών εσόδων, στην κατασκευή υποδομής, στην αναστήλωση των ιστορικών μνημείων και στην προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και του περιβάλλοντος και γι' αυτό έχει θεωρηθεί ως ένα μέσο οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης (π.χ. Ανδριώτης 2005, Vaughan, Andriotis & Wilkes 2000, Archer & Cooper 1998, Papadopoulos 1985, 1988).

Όμως, εκτός από τα θετικά αποτελέσματα, ο τουρισμός έχει επικριθεί για μαζικοποίηση, εμπορευματοποίηση των ανθρωπίνων σχέσεων, αλλοίωση των κοινωνικών δομών, καταστροφή του περιβάλλοντος μέσω της άναρχης δόμησης και της αλόγιστης χρήσης των φυσικών πόρων (νερό, ενέργεια, κ.λπ.) και για το γεγονός ότι πολλά από τα χρήματα που ξοδεύει ο μέσος τουρίστας διαρρέουν έξω από την τοπική οικονομία, λόγω της κατανάλωσης εισαγόμενων προϊόντων, την απασχόληση αλλοδαπών, κ.λπ.


Όλες αυτές οι αρνητικές συνέπειες που ως επί το πλείστον οφείλονται στη μαζικοποίηση του τουρισμού έχουν οδηγήσει στην αναζήτηση νέων προτύπων τουριστικής ανάπτυξης με αποτέλεσμα το ενδιαφέρον πολλών επενδυτών και δημοσίων φορέων να έχει στραφεί προς την προώθηση πιο ήπιων μορφών τουριστικής ανάπτυξης που το επίκεντρό τους δεν είναι πρωταρχικά οικονομικό, αλλά εστιάζεται στην προστασία του φυσικού και δομημένου περιβάλλοντος, στο σεβασμό του πολιτισμού στον τόπο τουριστικού προορισμού, αλλά και στην ικανοποίηση των αναγκών του ντόπιου πληθυσμού. Αυτή η ηπιότερη προσέγγιση τουριστικής ανάπτυξης συχνά αποκαλούμενη και «εναλλακτικός τουρισμός», αποσκοπεί σε ένα είδος ενεργητικού τουρισμού που αντιτίθεται στο συμβατικό πρότυπο του μαζικού τουρισμού και τις επακόλουθες αρνητικές συνέπειες που συχνά επιφέρει, υποστηρίζοντας με αυτό τον τρόπο τις αρχές της αειφορίας.

Η διαμόρφωση αυτού του νέου προτύπου οφείλεται κυρίως στην ανάγκη πολλών τουριστών να ξεφύγουν από τα καθιερωμένα και να επεκτείνουν τους ορίζοντές τους, μέσω της ενασχόλησής τους με δραστηριότητες όπως αθλητισμός, φυσική ζωή, περιήγηση, πολιτιστικές δραστηριότητες, εκπαίδευση, περιπέτεια κ.α. Μέσω του εναλλακτικού τουρισμού επιτυγχάνεται αύξηση της διασύνδεσης του τουριστικού τομέα με τους λοιπούς κλάδους της οικονομίας και κυρίως με τον πρωτογενή κλάδο: γεωργία, κτηνοτροφία και χειροτεχνία. Επιπλέον, υπάρχει μειωμένη εκροή χρημάτων από την τοπική οικονομία για αγορά εισαγόμενων προϊόντων, λιγότερη εξάρτηση από ξένους οργανωτές ταξιδιών και μειωμένη απασχόληση αλλοδαπών στην ντόπια βιομηχανία, δημιουργώντας έτσι σχετικά υψηλούς οικονομικούς δεσμούς σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο. Οι επενδύσεις μικρής κλίμακας που προωθούνται διαμέσου του εναλλακτικού τουρισμού διατηρούν τον έλεγχο της τουριστικής ανάπτυξης από τους ντόπιους κατοίκους και εξασφαλίζουν αυξημένα οικονομικά οφέλη.

Ταυτόχρονα, οι μικρής κλίμακας επενδύσεις μπορούν να ενσωματωθούν με μεγαλύτερη ευκολία στο υπάρχον κοινωνικο-πολιτιστικό και οικονομικό περιβάλλον του προορισμού υποδοχής τουριστών, βοηθώντας πιο αποτελεσματικά τη βιωσιμότητά του μέσω της προστασίας του περιβάλλοντος.
Στην προσπάθεια ανάπτυξης τουρισμού χαμηλών αρνητικών επιπτώσεων που θα σέβεται και θα προστατεύει το περιβάλλον (κοινωνικό, πολιτιστικό, φυσικό και δομημένο) απαραίτητη είναι η δημιουργία τουριστικής συνείδησης στους πολίτες του κάθε έθνους.

Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μέσω της εκπαίδευσης όλου του πληθυσμού, όχι μόνο των ενηλίκων, αλλά και των παιδιών και των εφήβων κατά τη διάρκεια της φοίτησής τους στην πρωτοβάθμια και τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, όπου το κάθε άτομο καλλιεργεί την προσωπικότητά του και καθορίζει τη μετέπειτα αντίδρασή του σε θέματα που σχετίζονται με τον τουρισμό, τόσο ως τουρίστας, όσο και ως επενδυτής ή κάτοικος σε μια κοινωνία υποδοχής τουριστών. Αυτή η καλλιέργεια τουριστικής συνείδησης απουσιάζει από την τυπική εκπαίδευση και το κενό έρχεται να καλύψει η πρωτοβουλία του Κ.Π.Ε. Αρχανών να δημιουργήσει το Εθνικό Θεματικό Δίκτυο Π.Ε. «ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ».

 Το ΚΠΕ Αρχανών, προκειμένου να υποστηρίξει τους εκπαιδευτικούς και τους μαθητές κατά την ανάπτυξη προγραμμάτων Π.Ε. στο πλαίσιο του Δικτύου:

 
1. Διοργανώνει επιμορφωτικά σεμινάρια και συναντήσεις των εκπαιδευτικών που συμμετέχουν στο δίκτυο

2. Αποστέλλει στα σχολεία του δικτύου εκπαιδευτικό υλικό, που περιλαμβάνει θεωρητικό μέρος για την έννοια του τουρισμού, για τη μεθοδολογία σχεδιασμού σχετικών προγραμμάτων (projects) Π.Ε., αλλά και εφαρμογές σύγχρονων διδακτικών τεχνικών π.χ. παιγνίδια ρόλων, θεατρικό παιχνίδι, field trip σε προστατεύομενες περιοχές κ.ά, με αντικείμενο τη βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη.

3. Προβάλλει στην ηλεκτρονική σελίδα (http://kpearchanon.gr) του ΚΠΕ Αρχανών χρήσιμες ιστοσελίδες για θέματα τουρισμού, στοιχεία  σχολείων και φορέων που συμμετέχουν στο δίκτυο κ.ά., ενώ υπάρχει και διαμορφωμένο forum για την ανταλλαγή απόψεων σε σχέση με τη βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη

4. Φιλοξενεί σχολικές ομάδες του Δικτύου από διαφορετικές γεωγραφικές περιοχές της Ελλάδας στις Αρχάνες, ώστε να δοθεί η δυνατότητα στους μαθητές να γνωριστούν μεταξύ τους και να  μοιραστούν τις εμπειρίες τους από τη συμμετοχή τους στο Δίκτυο. Ακόμη, οι μαθητές συμμετέχουν σε εκπαιδευτικά προγράμματα του ΚΠΕ Αρχανών που στόχο έχουν να βοηθήσουν τους μαθητές να ανακαλύψουν τον εναλλακτικό τουρισμό

5.
Δημοσιοποιεί τις δράσεις των σχολείων με δημοσιεύσεις στον Τύπο, στην ιστοσελίδα του ΚΠΕ Αρχανών, σε συνέδρια, σε εκδηλώσεις σε συνεργασία με την τοπική αυτοδιοίκηση και με έντυπες εκδόσεις


6. Εξασφαλίζει την ομαλή λειτουργία του δικτύου μέσα από συναντήσεις των συνεργατών και της Συντονιστικής Επιτροπής του Δικτύου.

7. Τέλος, τα σχολεία μπορούν να συμμετάσχουν και στα σχετικά μονοήμερα εκπαιδευτικά προγράμματα του ΚΠΕ Αρχανών: Ας περιηγηθούμε εναλλακτικά και Ας παίξουμε στα ίχνη του μικρού Μίνωα.

  

 Οι μαθητικές ομάδες που θα εκπονήσουν σχετικό πρόγραμμα θα μπορούν ανάλογα με το θέμα και τις δράσεις που έχουν επιλέξει:

1. Να γνωρίσουν το μοντέλο του μαζικού τουρισμού και των επιπτώσεων του στο φυσικό, δομημένο - πολιτιστικό περιβάλλον, καθώς και στην κοινωνική δομή
.

2. Να γνωρίσουν τις εναλλακτικές μορφές τουρισμού και ποιες περιοχές προσφέρονται για τέτοιου τύπου τουριστική ανάπτυξη (οικοτουρισμός, αγροτουρισμός, πολιτιστικός τουρισμός κ.τ.λ.)


3. Να βιώσουν μορφές εναλλακτικού τουρισμού επισκεπτόμενοι ανάλογες υποδομές της περιοχής τους (προστατευόμενες περιοχές, παραδοσιακούς οικισμούς, αγροτουριστικές μονάδες κ.τ.λ.)


4. Να ερευνήσουν τη νομοθεσία - το εθνικό μας δίκαιο σε σχέση με τις προϋποθέσεις της αειφόρου ανάπτυξης


5. Nα συνειδητοποιήσουν ότι το αναβαθμισμένο περιβάλλον (φυσικό, δομημένο, πολιτιστικό) είναι πόρος και προϋπόθεση για την αειφόρο ανάπτυξη του τουρισμού στον τόπο τους


6. Να διατυπώσουν προτάσεις για ανάπτυξη του τουρισμού στην περιοχή τους στη βάση της αειφόρου ανάπτυξης


7. Να προβούν σε ενέργειες για να προστατεύσουν και να προβάλλουν το φυσικό περιβάλλον του τόπου τους


8. Να συνεργαστούν με άλλα σχολεία για να ανταλλάξουν πληροφορίες, απόψεις και παιδαγωγικό υλικό.

Ενδεικτικοί Τίτλοι Προγραμμάτων